Terapia uzależnień

Na czym polega terapia uzależnień?

Terapia uzależnień to kompleksowy proces, którego celem jest nie tylko zaprzestanie używania substancji lub angażowania się w szkodliwe zachowania, ale także poprawa ogólnego funkcjonowania pacjenta i jego powrót do prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie.

Terapia uzależnień opiera się na kilku kluczowych założeniach:

• uzależnienie jest chorobą, a nie wynikiem słabej woli
• leczenie musi być dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta
• ważne jest holistyczne podejście, uwzględniające aspekty fizyczne, psychologiczne i społeczne
• motywacja do zmiany jest kluczowym elementem skutecznej terapii
• proces zdrowienia jest długotrwały i może wymagać wielokrotnych prób

Celem leczenia uzależnień w Galileo Medical jest nie tylko przerwanie cyklu uzależnienia, ale również nauka umiejętności radzenia sobie ze stresem, emocjami oraz codziennymi wyzwaniami, co pomaga w utrzymaniu długotrwałej abstynencji i poprawie jakości życia pacjenta.

Czym jest uzależnienie?

Uzależnienie to przewlekłe, nawracające zaburzenie charakteryzujące się kompulsywnym poszukiwaniem i używaniem substancji mimo negatywnych konsekwencji.

Może dotyczyć nie tylko substancji psychoaktywnych , takich jak alkohol, narkotyki czy nikotyna, ale również zachowań, takich jak hazard, gry komputerowe czy zakupy. Terapeci w Galileo Medical w większości pomagają osobom uzależnionym od alkoholu i narkotyków, ale dynamicznie niestety rośnie grupa pacjentów z zaburzeniami zachowań, które wymieniliśmy wyżej.

Uzależnienie wynika z kompleksowej interakcji czynników genetycznych, biologicznych, środowiskowych i psychologicznych.

Osoby uzależnione często tracą kontrolę nad swoim zachowaniem, a ich życie kręci się wokół zdobywania i używania substancji lub angażowania się w określone zachowania. Uzależnienie prowadzi do licznych problemów zdrowotnych, społecznych i finansowych, a także do pogorszenia jakości życia.

Skuteczne leczenie uzależnienia wymaga zrozumienia jego wielowymiarowego charakteru i zastosowania kompleksowych strategii terapeutycznych.

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), uzależnienie jest chorobą przewlekłą, wpływającą na funkcjonowanie mózgu i zachowanie.

Rodzaje uzależnień

Uzależnienia z którymi pomagamy w Galileo Medical można podzielić na dwie główne kategorie:

1) Uzależnienia od substancji:

• alkoholizm
• narkomania (np. heroina, kokaina, amfetamina) - według raportu Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom ok. 5,4 % populacji Polaków w wieku 15-64 lat używa narkotyków
• nikotynizm
• uzależnienie od leków (np. opioidów, benzodiazepin)

2) Uzależnienia behawioralne:

• hazard
• zakupoholizm
• uzależnienie od internetu gier komputerowych, telefonu.
• pracoholizm
• uzależnienie seksualne

Warto zaznaczyć, że niezależnie od rodzaju uzależnienia, mechanizmy neurobiologiczne leżące u ich podstaw są często podobne, co ma wpływ na metody leczenia

Rozpoznawanie problemu - pierwsze kroki

Rozpoznanie uzależnienia może być trudne, zwłaszcza że osoba uzależniona często zaprzecza problemowi, racjonalizuje go lub obwinia innych. Oto niektóre sygnały ostrzegawcze :

• utrata kontroli nad ilością i częstotliwością używania substancji/zachowania
• zaniedbywanie obowiązków zawodowych, rodzinnych lub społecznych
• kontynuowanie używania , mimo wyraźnych negatywnych konsekwencji
• izolacja społeczna
• zmiany nastroju i zachowania
• problemy finansowe

Jeśli podejrzewasz, że Ty lub ktoś bliski może mieć problem z uzależnieniem, pierwszym krokiem jest konsultacja z lekarzem lub specjalistą terapii uzależnień. W Polsce można skorzystać z bezpłatnej pomocy Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom i zadzwonić na infolinię : 800 199 990 (Ogólnopolski Telefon Zaufania Uzależnienia).

Etapy terapii uzależnień

Terapia uzależnień w Galileo Medical zazwyczaj składa się z kilku etapów:

a) Detoksykacja (detoks)

Pierwszy etap leczenia, polegający na oczyszczeniu organizmu z toksyn. W przypadku niektórych substancji (np. alkoholu, opioidów) może wymagać nadzoru medycznego ze względu na potencjalnie niebezpieczne objawy odstawienia.

b) Terapia podstawowa

Intensywny okres leczenia, trwający zwykle od 6 do 8 tygodni. W tym czasie pacjent zdobywa wiedzę na temat uzależnienia, uczy się nowych sposobów radzenia sobie ze stresem i trudnymi emocjami.

c) Terapia pogłębiona

Kontynuacja leczenia, skupiająca się na głębszych przyczynach uzależnienia i pracy nad długoterminowymi zmianami w życiu pacjenta.

d) Aftercare (opieka następcza)

Długoterminowe wsparcie po zakończeniu intensywnej terapii, mające na celu zapobieganie nawrotom i umacnianie nowych, zdrowych nawyków.

Metody leczenia uzależnień

Skuteczne leczenie uzależnień często wymaga połączenia różnych metod:

1) Psychoterapia

• terapia poznawczo-behawioralna (CBT)
• terapia motywująca
• terapia systemowa rodzin
• psychoterapia psychodynamiczna

2) Farmakoterapia

W niektórych przypadkach (np. alkoholizm, uzależnienie od opioidów) stosuje się leki wspomagające leczenie, takie jak:

• Naltrekson
• Akamprozat
• Disulfiram (Anticol)

3) Grupy wsparcia

• Anonimowi Alkoholicy (AA)
• Anonimowi Narkomani (NA)
• Grupy dla Dorosłych Dzieci Alkoholików (DDA)

4) Terapie uzupełniające

• Medytacja i mindfulness
• Terapia przez sztukę
• Terapia zajęciowa

Terapia indywidualna vs. grupowa

W leczeniu uzależnień stosuje się zarówno terapię indywidualną, jak i grupową, z których każda ma swoje unikalne zalety.

Terapia indywidualna skupia się na specyficznych problemach pacjenta, zapewniając większą prywatność i pozwalając na głębszą analizę osobistych doświadczeń oraz dostosowanie strategii terapeutycznych do indywidualnych potrzeb.

Z kolei terapia grupowa daje możliwość uczenia się od innych, zmniejsza poczucie izolacji i wstydu oraz uczy nowych umiejętności społecznych, takich jak komunikacja i współpraca. Pacjenci mogą dzielić się swoimi doświadczeniami i wspierać nawzajem w drodze do zdrowienia.

Z naszego doświadczenia najlepsze efekty osiąga się często, łącząc oba rodzaje terapii , co pozwala na kompleksowe podejście do problemu uzależnienia, korzystając z zalet zarówno terapii indywidualnej, jak i grupowej.

Terapia uzależnień - Leczenie ambulatoryjne i stacjonarne

Leczenie uzależnień może odbywać się w trybie ambulatoryjnym lub stacjonarnym:

Leczenie ambulatoryjne:

• Pacjent mieszka w domu i regularnie uczęszcza na terapię
• Mniej intensywne, ale pozwala na utrzymanie codziennych obowiązków
• Odpowiednie dla osób z mniejszym nasileniem uzależnienia i stabilnym zapleczem społecznym

Leczenie stacjonarne:

• Pacjent przebywa w ośrodku terapii przez określony czas (zwykle 6-8 tygodni)
• Intensywny program terapeutyczny
• Zalecane dla osób z poważnym uzależnieniem lub brakiem wsparcia w domu

Wybór między leczeniem ambulatoryjnym a stacjonarnym zależy od indywidualnej sytuacji pacjenta i jest ustalany wspólnie ze specjalistą. W Galileo Medical obecnie oferujemy tylko leczenie ambulatoryjne

Rola rodziny w procesie leczenia

Uzależnienie ma negatywny wpływ na funkcjonowanie całej rodziny.

Ważne jest włączenie bliskich osoby uzależnionej w proces terapeutyczny. Rodzina może:

• Uczestniczyć w terapii rodzinnej.
• Brać udział w grupach wsparcia dla rodzin osób uzależnionych.
• Uczyć się, jak wspierać osobę uzależnioną bez współuzależnienia.
• Pracować nad własnymi problemami emocjonalnymi związanymi z uzależnieniem bliskiej osoby.

Zapobieganie nawrotom

Nawroty są częstym elementem procesu zdrowienia.

Kluczowe jest nauczenie się, jak im zapobiegać i jak sobie z nimi radzić. Strategie zapobiegania nawrotom obejmują:

• identyfikację sytuacji wysokiego ryzyka rozwijanie umiejętności radzenia sobie ze stresem
• budowanie sieci wsparcia
• regularne uczestnictwo w grupach wsparcia
• praktykowanie technik relaksacyjnych
• utrzymywanie zdrowego stylu życia (dieta, sen, aktywność fizyczna)

Terapia uzależnień - Skuteczność

Leczenie uzależnień to proces długotrwały, często wymagający kilku prób przed osiągnięciem trwałej zmiany.

Skuteczność terapii uzależnień zależy od wielu czynników, w tym od rodzaju uzależnienia, metody leczenia i indywidualnych cech pacjenta. Badania pokazują, że:

• Około 40-60% osób uzależnionych od alkoholu utrzymuje abstynencję po roku od rozpoczęcia leczenia
• W przypadku uzależnienia od narkotyków, wskaźniki skuteczności są podobne do tych w leczeniu innych chorób przewlekłych , takich jak cukrzyca czy nadciśnienie
• Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) jest szczególnie skuteczna w leczeniu uzależnień behawioralnych, takich jak hazard

Co warto wiedzieć przed pierwszą wizytą?

Pierwsza wizyta u terapeuty to ważny krok w leczeniu uzależnień. Dobre przygotowanie może zwiększyć skuteczność terapii. Ważne jest, by znać kilka kluczowych aspektów, które ułatwią nam korzystanie z czasu spędzonego z terapeutą.

Przygotowanie do wizyty

Przygotowanie do terapii to kilka ważnych kroków:

• Zbierz informacje o swojej historii uzależnienia.
• Przemyśl, jakie pytania chcesz zadać terapeucie.
• Bądź gotowy na szczerą rozmowę o swoim problemie.

Pierwsza wizyta u terapeuty uzależnień w Galileo Medical zwykle trwa około godziny .

Określenie celów terapeutycznych

Cele terapeutyczne to podstawa skutecznego programu.

Oto jak je ustalić:

Spotkania z terapeutą pomogą Ci zrozumieć problem i znaleźć skuteczne metody radzenia sobie z nim.

Bibliografia: Kaczmarek, M. (2021). „Terapia uzależnień: Metody i techniki.” Wydawnictwo PZWL. Nowak, J. (2019). „Uzależnienia: Psychoterapia i rehabilitacja.” Wydawnictwo Medycyna Praktyczna. Szymczak, M. (2020). „Interwencje w terapii uzależnień.” Wydawnictwo Difin. Bąk, A. (2022). „Terapia uzależnień w praktyce.” Wydawnictwo Edra Urban & Partner. Miller, W.R., & Rollnick, S. (2013). „Motivational Interviewing: Helping People Change.” Guilford Press. McGovern, M.P., et al. (2018). „Substance Abuse Treatment for Persons with Co-Occurring Disorders.” SAMHSA.

Data publikacji:

Data ostatniej aktualizacji:

Michał Wiosna - Michałek

Psycholog dorosłych / Psychoterapeuta